Việt Nam hướng tới mô hình 'toàn dân khởi nghiệp'

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho rằng đây là thời điểm Việt Nam cần một chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo.

Thông tin được Thứ trưởng Hoàng Minh nêu tại Diễn đàn về đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức sáng 13/12, trong khuôn khổ Techfest Việt Nam 2025. Tại diễn đàn, các chuyên gia trong nước và quốc tế cùng chia sẻ kinh nghiệm, các mô hình hợp tác đầu tư nhằm thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Ông cho biết hiện có nhiều chính sách mới đã ban hành thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Lần đầu tiên Việt Nam thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm cấp quốc gia và địa phương. Quỹ quốc gia cho phép tổ chức, cá nhân cùng góp vốn với Nhà nước. Chính sách mới cũng cho phép quỹ này được đầu tư theo chu kỳ dài hạn, 10-15 năm, không tính theo từng thương vụ.

Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia cũng được phép đầu tư vào các quỹ khác, với khẩu vị đặc thù, ví dụ như các công nghệ xanh, công nghệ chiến lược. Quỹ còn được phép đầu tư ra nước ngoài để giúp Việt Nam sớm tiếp cận các công nghệ mới.

"Việc hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm nhà nước thể hiện thông điệp của Chính phủ, không chỉ hỗ trợ bằng chính sách, mà Nhà nước còn trực tiếp tham gia vào hệ sinh thái khởi nghiệp", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Một cấu phần mới của hệ sinh thái cũng sắp thành hình. Việt Nam sẽ sớm hình thành sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt cho khởi nghiệp, giúp các tổ chức, cá nhân và quỹ đầu tư có thể lên sàn giao dịch với nhau, tránh việc thoái vốn qua những kênh không thuận lợi.

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh phát biểu tại Diễn đàn chính sách quốc gia, hợp tác quốc tế về đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo. Ảnh: Lưu Quý

Ở góc độ địa phương, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết Hà Nội sẽ ra mắt quỹ đầu tư mạo hiểm của thành phố, với ngân sách 600 tỷ đồng. Dự kiến, Hà Nội sẽ chi 2.000 tỷ cho đầu tư mạo hiểm và mời các nhà đầu tư trong và ngoài nước cùng tham gia.

Theo ông Dũng, đây là sự thay đổi lớn về mặt nhận thức và tư duy, cho thấy "sự đổi mới mãnh liệt" của đất nước nói chung và Hà Nội nói riêng. Tuy nhiên, Nhà nước không làm thay thị trường, mà đóng vai trò kiến tạo và chia sẻ rủi ro ban đầu. Trong đó nguồn lực Nhà nước được xem là "vốn mồi" để thu hút nguồn lực xã hội.

Phó Chủ tịch UBND Hà Nội Trương Việt Dũng. Ảnh: Doãn Mạnh

Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Với Hà Nội, để đạt mục tiêu này, thành phố cần tăng trưởng 7,7 tỷ USD mỗi năm, ở giai đoạn 2029-2030 là 11 tỷ USD/năm. Theo ông Dũng, điều này chỉ có thể làm được bằng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và việc làm mới các động lực tăng trưởng.

"Vấn đề hôm nay không còn là có đổi mới sáng tạo hay không? mà có đủ quyết tâm để làm đến cùng hay không?", Phó Chủ tịch Hà Nội, nói. Thông qua diễn đàn, ông muốn gửi lời mời đến với các doanh nghiệp, các nhà đầu tư, các startup trong và nước các quốc tế, "hãy đến với Việt Nam, đến với Hà Nội, nơi chính quyền luôn sẵn sàng tiếp nhận, đồng hành dài hạn để biến ý tưởng sáng tạo thành giá trị phục vụ cho xã hội".

Trong phiên tọa đàm kéo dài hơn 40 phút về Thúc đẩy hợp tác đầu tư ba bên: tổ chức tài chính quốc tế - đầu tư mạo hiểm Nhà nước - đầu tư mạo hiểm tư nhân cho khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam, các vấn đề liên quan đến việc giảm thiểu rủi ro trong đầu tư, hợp tác ba bên cũng là vấn đề được các chuyên gia trong và ngoài nước quan tâm nhiều nhất.

Các diễn giả tại Diễn đàn chính sách quốc gia, hợp tác quốc tế về đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo. Ảnh: Lưu Quý

Từ kinh nghiệm triển khai tại nhiều quốc gia trên thế giới, ông Paulo Andrez, Chủ tịch Danh dự của EBAN (Mạng lưới Nhà đầu tư Thiên thần châu Âu), cho rằng nên có sự tham gia của các Chính phủ cùng khối tư nhân. Trong đó, Chính phủ sẽ là nhà đầu tư đầu tiên, sau đó có thể cho phép các nhà đầu tư tư nhân mua lại chính phần đó. Đây là cách để giảm thiểu rủi ro cho các nhà đầu tư cũng như chính các startup.

Ngoài ra, theo ông, các chính phủ có thể sử dụng các công cụ của mình để giúp các dự án khởi nghiệp, chẳng hạn đưa ra các đánh giá, khung thử nghiệm, chứng nhận để startup có thể dễ dàng đi ra quốc tế. Khi đó, họ có thể thu hút đầu tư từ quốc tế mà không cần đầu tư nhiều, từ đó giảm thiểu rủi ro.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Xuân Giao, Giám đốc đầu tư, Quỹ đầu tư Việt Nam - Oman, cho rằng giai đoạn khởi nghiệp của một doanh nghiệp thông thường nó sẽ rơi vào khoảng 8 - 10 năm, vì vậy việc xác định thời điểm đầu tư sẽ rất quan trọng với các quỹ.

"Do đó, Chính phủ có thể đóng vai trò đầu tư đầu tiên để giảm thiểu rủi ro cũng như tạo cơ hội cho các nhà đầu tư khác. Khi đã thấy được uy tín, các quỹ đầu tư sẽ tham gia", ông nói.

Phát biểu bế mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Hoàng Minh khẳng định đổi mới sáng tạo là con đường duy nhất để Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Theo ông, xu hướng chung cho thấy các quốc gia đều lấy đổi mới sáng tạo làm nền tảng phát triển khoa học công nghệ. Việt Nam cũng không thể đứng ngoài. "Muốn phát triển kinh tế xã hội phải dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo", Thứ trưởng nói.

Thời gian gần đây, dòng vốn đầu tư cho khởi nghiệp toàn cầu suy giảm mạnh, từ 600 tỷ USD năm 2021 xuống khoảng 300 tỷ USD năm 2024. Việt Nam cũng theo xu hướng này khi dòng vốn đầu tư mạo hiểm giảm từ 1,5 tỷ USD xuống còn 500 triệu USD trong cùng giai đoạn.

Mặc dù vậy, theo ông, hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam vẫn ghi nhận bước tiến đáng kể. Cả nước hiện có hơn 4.000 startup, 200 tổ chức trung gian hỗ trợ, hai kỳ lân công nghệ và hơn 20 doanh nghiệp có tiềm năng trở thành kỳ lân. Chỉ số đổi mới sáng tạo Việt Nam đứng thứ 44 trong 132 quốc gia. Chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp xếp thứ 55. Tốc độ tăng trưởng hệ sinh thái khởi nghiệp đứng thứ ba ASEAN.

Trước chia sẻ của các diễn giả tại Diễn đàn, Thứ trưởng Hoàng Minh cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ trân trọng tiếp thu, mong muốn lắng nghe nhiều hơn nữa để thúc đẩy hệ sinh thái nghiệp Việt Nam phát triển, hội nhập cùng thế giới.

Diễn đàn Chính sách quốc gia Hợp tác quốc tế về đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo là điểm nhấn của Techfest Việt Nam 2025. Đây là chuỗi sự kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo, do Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp cùng UBND Hà Nội tổ chức từ ngày 12 đến 14/12. Techfest 2025 dự kiến thu hút khoảng 60.000 lượt khách tham dự trực tiếp và trực tuyến, cùng 1.200 quỹ đầu tư, vườn ươm và 1.700 startup trong và ngoài nước.

Theo vnexpress.net