“Da trong ống tiêm” – Kỳ vọng mới trong điều trị bỏng không để lại sẹo

Ghép da tự thân từ lâu là giải pháp cứu sống bệnh nhân bỏng, nhưng thường đi kèm với sẹo và đau đớn. Một nhóm nhà khoa học Thụy Điển vừa giới thiệu giải pháp mới: “da trong ống tiêm” – loại gel chứa tế bào sống có thể tiêm hoặc in 3D trực tiếp lên vết thương, giúp cơ thể tái tạo da mà không cần lấy mô từ vùng lành.

Công trình nghiên cứu của Đại học Linköping và Trung tâm Y học Thảm họa và Chấn thương (Thụy Điển) vừa phát triển một loại gel sinh học có chứa nguyên bào sợi da – tế bào chịu trách nhiệm tạo cấu trúc mô liên kết – được nuôi cấy trên các hạt gelatin mô phỏng collagen tự nhiên. Các hạt này sau đó được treo trong dung dịch axit hyaluronic, vốn là phân tử giữ ẩm tự nhiên của cơ thể. Một phản ứng hóa học đã giúp gắn kết chúng thành vật liệu ổn định.

Điểm đột phá nằm ở khả năng “chuyển pha thông minh” của loại gel. Khi chịu áp lực nhẹ, nó chuyển sang dạng lỏng, dễ dàng đi qua ống tiêm và bám đều trên vết thương. Ngay sau đó, gel trở lại trạng thái rắn, giữ vững cấu trúc tế bào. Đặc tính này cũng cho phép sử dụng công nghệ in 3D để tạo lớp ghép da theo từng lớp mỏng.

Các thử nghiệm trên chuột cho thấy, vật liệu không chỉ bám dính vào mô mà còn hình thành mạch máu, tích hợp với cơ thể và sản sinh ma trận collagen – thành phần cốt lõi của lớp hạ bì. “Chúng tôi quan sát thấy tế bào vẫn sống sót và tạo ra các chất cần thiết cho sự phát triển của hạ bì mới,” bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ Johan Junker, đại diện nhóm nghiên cứu, cho biết.

Một thách thức lâu nay trong kỹ thuật mô là nuôi dưỡng mô ghép từ bên trong. Không có mạch máu, các mô sẽ “chết đói” ở trung tâm và không thể phát triển lớn hơn kích thước hạt đậu.

Để khắc phục, nhóm nghiên cứu đã dệt các sợi hydrogel chứa 98% nước tạo thành những ống siêu nhỏ, có thể cho phép chất lỏng chảy qua hoặc nuôi dưỡng tế bào mạch máu. Ý tưởng là kết hợp hệ thống ống dẫn này với gel chứa tế bào, từ đó hình thành mạng lưới mạch máu sống bên trong mảnh da ghép.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm có 11 triệu người cần chăm sóc y tế vì bỏng và 180.000 ca tử vong. Phương pháp mới hứa hẹn giảm thiểu sẹo, gánh nặng phẫu thuật và có thể ứng dụng rộng hơn trong tạo mô mạch máu, hay thử nghiệm thuốc.

Dù mới dừng lại ở nghiên cứu trên động vật và còn xa thử nghiệm lâm sàng, “da trong ống tiêm” được xem là bước tiến lớn của y học tái tạo, mở ra hy vọng phục hồi toàn vẹn cho bệnh nhân bỏng trong tương lai.

Nguồn: Zmescience